Bowie en elektronische muziek: wederzijdse kruisbestuiving

Bowie en elektronische muziek: wederzijdse kruisbestuiving

David Bowie was niet alleen fysiek een man met vele gezichten, maar ook op muzikaal vlak was hij een echte duizendpoot. “I’m not a rock star”, was het simpele antwoord van een jonge Bowie die de vraag kreeg hoe het voelt om een rockster te zijn. Die woorden zijn van het grootste belang als je David Bowie zijn muzikale carrière in kaart wil brengen.

Terwijl in de jaren '70 The Rolling Stones de marges van het veelomvattende rockgenre verkenden deed Bowie hetzelfde, maar dan voor het volledige muzikale spectrum van die tijd. Een deel van dat spectrum is de wondere wereld der elektronische muziek. We bekeken even de belangrijkste elektronische grootmeesters en hun wederzijdse invloed op David Bowie.

Kraftwerk

Het Duitse krautrock-collectief Kraftwerk wordt wel eens beschouwd als de meest invloedrijke band voor de popgeschiedenis sinds The Beatles. En ook David Bowie bleek niet immuun voor die invloed. Bowie hield van de vernieuwende kijk die Kraftwerk had op popmuziek en dat bewees hij door het nummer V-2 Schneider een plaats te geven op het album Heroes (1977). Jawel, een rechtstreekse hommage aan Florian Schneider, één van de vier Kraftwerkers.

Het éne plezier is het andere waard. Daarom kreeg Bowie datzelfde jaar ook een vermelding in Kraftwerks goddelijke Trans-Europe Express. Ook Iggy Pop - waarmee Bowie verschillende samenwerkingen had - zat blijkbaar met een voet tussen de Kraftwerkse deur.

“From station to station, back to Düsseldorf city, meet Iggy Pop and David Bowie. Trans-Europe Express.”

- Kraftwerks 'Trans-Europe Express' lyrics -

De grootste invloed van de Düsseldorfse electropioniers weerspiegelde zich wellicht een jaar eerder. In Bowie’s Station To Station. Een nummer dat start met een minutenlange intro van een rijdende stoomtrein. Klinkt bekend in de oren? Bowie was zelfs zo enthousiast dat hij Kraftwerk vroeg om hem bij te staan bij zijn Station To Station-tour. Maar de Duitsers hadden het op dat moment te druk met hun eigen Radio-Activity tournee.

Toen Bowie en Kraftwerk elkaar ontmoetten in Los Angeles in de Kling Klang Studio zou er zelfs sprake zijn geweest van een samenwerking op productieniveau. Naar de redenen waarom dat nooit gebeurd is kunnen we alleen maar gissen, maar het is natuurlijk geen geheim dat Bowie’s periode in Los Angeles nogal turbulent was. David Bowie’s officiële collaboratie met den Duits is er dus jammer genoeg nooit van gekomen.

Nile Rodgers

“Let’s do the thing you do the best, making hits.Bowie wond er geen doekjes om toen hij Nile Rodgers toevallig tegen het lijf liep. We kunnen hem geen ongelijk geven, alles wat deze Amerikaanse funk- en discolegende al aangeraakt heeft werd stuk voor stuk een wereldhit. Gaande van zijn eigen groep Chic tot hitjes voor Madonna, Sister Sledge, Diana Ross, Duran Duran, Mick Jagger, Depeche Mode, Daft Punk en ga zo maar door. Begin jaren '80 was het dus David Bowie’s beurt om aan de hitmachine te gaan hangen.

Het resultaat van die collab is zó Rodgers: funky disco. In de jaren ’90 pikten de twee grootmeesters de draad nog eens op voor Real Cool World en Black Tie White Noise. Maar het was tien jaar eerder dat de Brit en de Amerikaan de wereld veroverden met China Girl en het geweldig aanstekelijke Let’s Dance. Voor Rodgers één van de zovelen, voor Bowie misschien wel zijn grootste hit ooit.

“I thought I was going to get fired [as producer] over my riff to ‘China Girl’ because it’s so corny. But he heard it and went, ‘That’s amazing!”

- Nile Rodgers -

Brian Eno

Eno’s muzikale carrière bestaat vooral uit studiowerk, en is daardoor wellicht de minst gekende artiest in deze lijst. Toch kan de founding father of ambient gezien worden als één van de meest invloedrijke muzikanten in David Bowie’s curriculum. Brian Eno is een begrip voor de experimentele elektronische muziek en assisteerde naast Bowie ook Paul Simon, Coldplay en zelfs James Blake in de studio.

Eno’s atmosferisch stuk Discreet Music van zo’n dik half uur maakte veel indruk op Bowie en diens liefde voor synthesizers werd geboren, met het album Low tot gevolg. Vooral Bowie’s Speed Of Life zit boordevol synths, maar we zijn pas echt onder de indruk van Warszawa. Een ambient-nummer waar er vrij met de harmonizer geëxperimenteerd werd om de pitch of snelheid van sommige tonen drastisch aan te passen. Het was 1977 dames en heren, deze twee boys waren muziekgeschiedenis aan het schrijven, en ze waren zich er waarschijnlijk nog eens van bewust ook.

Goldie

In de jaren ’90 manifesteerde jungle of drum ‘n’ bass zich in avant-garde milieus als de muziek van de toekomst. Het is dus niet verwonderlijk dat Bowie er als de kippen bij was om samen te werken met één van de grootsten in de scene, GoldieBowie gaf zelfs toe dat zijn album Earthling volledig geïnspireerd was door Goldie, wat er vingerdik op ligt in het eerste nummer van dat album, Little Wonder.

Een jaar later kwam het dan ook tot een officiële samenwerking. Goldie rekruteerde Bowie om de vocals in te zingen voor Truth op het album Saturnz Return. Deze keer geen energiek dansnummer maar een atmosferische ballade die aan Brian Eno doet denken. De muzikale invloed tussen Goldie en Bowie was dus - opnieuw - wederkerig.

“He was sitting at the other end of the [studio]-glass and I was telling him what to do. I was laughing my bollocks off. I mean, David Bowie being told what to do… by me?”

- Goldie -  

2manydjs / Soulwax

Ten huize Zaki Dewaele moet David Bowie wel veel hebben opgelegen, want zijn invloed op de broertjes Dewaele valt nauwelijks weg te denken. Als Soulwax, bijvoorbeeld, maakten ze remixen op Heroes en Rebel Rebel, een plaat die al meermaals is gepasseerd op een gemiddelde 2manydjs-set.

“Er zijn veel legendes in de muziekindustrie, maar voor ons is niemand groter dan ‘the mighty Dave’.”

- David en Stephen Dewaele -

Die liefde was wederzijds. Zo zou Bowie grote fan zijn van As Heard On Radio Soulwax Pt. 2. Vooral door het meermaals gebruik van de mash-up - het door elkaar halen van verschillende nummers -, waar de broertjes nog net geen patent op hebben. De ultieme hommage aan Bowie kwam drie jaar geleden met de film Dave, een muziekfilm waarin de broers verschillende Bowie-hits aan elkaar mixten. Die film kan je onderaan dit artikel nog eens integraal bekijken.

David en Stephen vroegen aan Dave of hij een cameo wou spelen in Dave. Bowie was geflatteerd, maar kampte op dat moment al met gezondheidsproblemen. Topmodel Hannelore Knuts als Bowie was een goed alternatief, toen bleek dat Sarah Bettens en Edwin van der Sar al iets anders hadden gepland.

The Chemical Brothers

Veel bescheidener was de relatie tussen Bowie en Tom Rowlands en Ed Simons, de jongens van The Chemical Brothers. Het is geen geheim dat de Britse supersterren elkaar ontmoet hebben, maar of ze elkaar goed kenden is een andere vraag. We weten wel dat ze samen blonken op de soundtrack van The Saint, de cultfilm uit 1997 met Val KilmerBowie schoof Dead Man Walking naar voren als soundtrack, een plaat met een zeer sterke vleug Chemical Brothers.

The Saint soundtrack van The Chemical Brothers zelf (Setting Sun) moet indruk gemaakt hebben op Bowie, want datzelfde jaar deelde hij het podium met de Manchesterse 'broertjes' in Chicago. The Chemical Brothers als openingsact en Bowie als apotheose van de avond. Vandaag de dag zou die volgorde wellicht omgekeerd zijn, maar veel belangrijker is dat Bowie zijn set aanpaste met onder andere elektronische nummers van zijn Earthling -album.

De wederzijdse invloed is veel duidelijker. Zet gewoon The Chemical BrothersStar Guitar nog eens op en je herkent ongetwijfeld de gitaarrifjes uit Bowie’s Starman. Star - Guitar¸ het hoeft niet altijd even subtiel te zijn. We weten al langer dat de Brothers niet vies zijn van een sample meer of minder. Vraag dat maar aan Maurice Engelen.

Daft Punk?

Onze lieve Franse robots horen eigenlijk niet echt thuis in dit lijstje. De beïnvloeding tussen Bowie en Daft Punk was er misschien wel, maar er zijn nauwelijks muzikale bewijzen van te vinden. Toch hebben we een paar anekdotes gevonden waaruit blijkt dat de heren elkaar wel hadden opgemerkt. Je kan moeilijk anders, natuurlijk.

Tijdens de Britse Music Week Awards in april 2014 werd Rob Stringer - voorzitter van Columbia Records die met een award aan de haal ging - in de bloemetjes gezet door Bowie. Het wereldbekende Columbia maakte voor alle duidelijkheid al eventjes furore dankzij Daft Punks Random Access Memories. Bowie postte die speech ook op Facebook met een ge-Daft Punk-iseerde albumcover van Heroes. Robo-Bowie, best geinig.

Over Datzelfde album wist gastzanger Pharrell Williams ook al te zeggen dat het evengoed David Bowie had kunnen zijn die de lyrics van Lose Yourself To Dance of zelfs Get Lucky had kunnen zingen. Die nummers zijn inderdaad zeer dansbaar en behoorlijk funky. Ze zijn dan ook - net zoals Bowie’s Let’s Dance - mede geproducet door Nile Rodgers. Hem weer.

“’Lose Yourself To Dance’ makes me feel like walking down the street in the middle of the night in London and it’s 1984, 1985. David Bowie could have sung on it and I feel he would have loved that record.”

- Pharrell Williams -

Conclusie

David Bowie was niet enkel geïnteresseerd in hits maken en had lak aan publieke opinie. Met zo’n ingesteldheid had hij dus alle vrijheid om met zijn muziek te experimenteren. Zo kwam hij ooit op het dwaze idee om Smurfen-stemmetjes in zijn muziek te integreren in The Laughing Gnome. Waarom ook niet, denken wij dan.

We kunnen er voorzichtig van uitgaan dat de opkomst van de elektronische muziek - lees: de opkomst van Kraftwerk - het muzikale oeuvre van Bowie sterk heeft aangetast. Dat merkten we onlangs nog zeer sterk in Blackstar.

Die invloed kwam naast bovenstaande voorbeelden nog dikwijls naar boven. Denk aan de samenwerking met de synthpop-legendes Pet Shop Boys (Hallo Spaceboy) of met triphop-pioniers Massive Attack (Nature Boy).

Wederzijds is de invloed van Bowie op hedendaagse (elektronische) artiesten onmeetbaar. Dat weerspiegelde zich in duizenden covers, samples maar vooral ook remixen, waarvan Pulse de belangrijkste opsomdeDavid Bowie is ongetwijfeld een van de meest invloedrijke artiesten van onze generatie, de generatie voordien en die dáárvoor.

Wees als electronica-lover dus niet bang om dit uit te spreken: ‘Bowie is (ook) van ons’.