De toekomst van populaire dansmuziek

The Death of EDM’, zo luidt de titel van David Guetta’s nieuwste plaat die begin deze maand gelost werd. Ook muzikaal klinkt The Death of EDM niet zoals we gewoon zijn van de Franse deejay en producer. Als fervent ambassadeur van edm is dat op zijn minst een merkwaardige zet van Guetta.

I’ve got news for you all, I’m on some new shit. We had a good run but it’s over now. It’s time you all dance to a different sound. In time every genre tastes defeat. It’s the death of edm. Edm is dead.

- lyrics ‘The Death of EDM’ - David Guetta ft. Showtek & Beardyman

Het einde van de zogenoemde ‘edm’ of electronic dance music die de hitlijsten, Scoutsfuiven en Tomorrowlands van deze wereld al enkele jaren domineert zou daarmee officieel ingeleid zijn. Wat is ‘edm’, staat de spreekwoordelijke fabriek die erop steunt op springen en hoe ziet de toekomst van populaire dansmuziek eruit? Lees vooral verder.

Electronic dance music?

De term ‘electronic dance music’ manifesteerde zich aan het einde van de jaren tachtig voornamelijk in de Verenigde Staten en betekende sindsdien gewoon net zoveel als de som van elk woord waaruit het bestaat. Namelijk ‘elektronisch’, ‘dans’ en ‘muziek’. Edm is dus nooit een muziekgenre op zich geweest, maar een verzameling van elektronische dansstijlen. Dat gaat van house tot techno, van electro tot drum ‘n’ bass, van trance tot dubstep, van future bass tot reggae dancehall en van trap tot elk ander subgenre waar je als gespecialiseerd lezer nu aan denkt. In Europa kennen we die verzameling van genres al jaar en dag onder de noemer ‘dance’, het acroniem ‘edm’ is bij ons nog maar enkele jaren bekend.

Als er in dit artikel naar ‘edm’ verwezen wordt, gaat het echter niet over die verzameling van genres (tenzij anders beschreven). Het gaat dus over de teloorgang van het muziekgenre wat tegenwoordig door de meeste mensen als ‘edm’ omschreven wordt. Namelijk de populaire dansmuziek à la Dimitri Vegas & Like Mike en Martin Garrix. Een goed synoniem van het specifieke genre is wellicht ‘big room’ maar de meest accurate beschrijving moet ‘Tomorrowland-Main-Stage-muziek-sinds-2012’ zijn.

Het keer op keer terugkerend recept bestaat uit melodieuze bruggetjes uit het trancetijdperk en harde climaxen die nauwelijks nog iets met voorgaande melodieën te maken hebben. Deze ‘drops’ - we krijgen het woord nauwelijks over onze vingers - typeren zich door harde kicks vanuit de jumpstyle-hype en worden ondersteund door weloverwogen teksten zoals ‘put your fucking hands up’. Voor de slechte verstaander, onderstaand nummer dekt de lading volledig.

Bubble?

Als het gaat over de edm-hype van de afgelopen jaren wordt wel eens de term ‘edm-bubble’ in de mond genomen. Zo’n ‘bubble’ of ‘zeepbel’ is een economisch model dat zich kenmerkt door een gigantische expansieve groei vanuit het niets, om na een tijdje weer even snel terug in te storten. Voor een beschrijving die wat langer door de bocht gaat verwijzen we jullie graag door naar econoom Paul D’Hoore maar simpelweg komt het hier wel op neer.

Een flinke pot zelfrelativering dient ons te zeggen dat de ondergang van edm al een flinke poos in de lucht hangt. Maar naast de nieuwe hit van David Guetta zijn er nog sterke aanwijzingen die het einde van het muziekgenre inleiden. Te beginnen met het faillissement van SFX Entertainment.

De ondergang van SFX Entertainment

We spreken pas echt van een zeepbel en niet gewoon een ‘hype’ wanneer er zoveel geld mee gemoeid gaat dat er op de beurs kan gespeeld worden. En dat er met edm op de beurs gespeeld wordt, is een understatement.

Het Amerikaanse mediabedrijf SFX Entertainment onder spilfiguur Robert F.X. Sillerman zit al in de problemen sinds vorige zomer. Het bedrijf kon de opgehoopte schuldenberg niet meer ophoesten en opereert nu verder onder de formule ‘Bankruptsy Chapter 11’. Simpelweg komt het erop neer dat SFX zijn activiteiten mag verderzetten mits strikte controle van het Amerikaanse gerecht.

Maar het kwaad is intussen geschied. De gemaakte deals tussen SFX en streamingdienst Spotify zijn op de klippen gelopen, het heeft verschillende diensten van online muziekwinkel Beatport moeten laten vallen en zich financieel moeten terugtrekken uit clubs en dancefestivals over de hele wereld. Ook het Amerikaanse TomorrowWorld, waar SFX het moederbedrijf van was, zal volgend jaar niet meer doorgaan.

Dancefestivals en clubs over heel de wereld verliezen dus hun grootste sponsor die vooral edm-artiesten promootte. De effecten daarvan zijn nu al merkbaar in de programmatie van clubs en dancefestivals, waar het aandeel van edm-artiesten alsmaar minder en minder wordt.

Geen enkele hype blijft eeuwig bestaan

Wat eigenlijk de definitie van ‘hype’ is, dat het niet eeuwig blijft bestaan. En met eeuwig bedoelen we eigenlijk maar enkele jaren. Als we de populaire dancegenres van de afgelopen dertig jaar bekijken zien we een zekere trend van opvolging in plaats van co-existentie, alsof verschillende hypes moeite hebben om naast elkaar te kunnen leven.

Die elektronische hypes gingen over een tijdspanne van een dikke dertig jaar van disco (Donna Summer) naar new beat (The Confetti’s), eurodance (2Unlimited), trance (Tiësto), electro (Boys Noize), drum ‘n’ bass (Pendulum), dubstep (Skrillex), edm (Dimitri Vegas & Like Mike) en op dit moment is de zogenoemde ‘deep-‘ of ‘tropical house’ stevig op de deur aan het kloppen met artiesten als Kygo, Lost Frequencies en Robin Schulz.

Typerend aan al die hypes is dat ze mits een korte overgangsperiode nauwelijks naast elkaar konden blijven bestaan. Dat is ook logisch als je weet dat de aanhangers van al die hypes meestal dezelfde mensen zijn, die mee evolueren met de trend. De minderheid aan fans die trouw blijven aan hun genre verdwijnen meestal (terug) in de underground.

Een trend die nu dus evolueert naar ‘deephouse’. Om discussies te vermijden is ook hier een lesje in terminologie broodnodig. Met ‘deephouse’ bedoelen we niet de originele betekenis die verwijst naar de underground-scene in het Chicago van de jaren tachtig maar de populaire housemuziek die sinds vorig jaar onze hitlijsten en festivalpodia is binnengeslopen.

Om verwarring te voorkomen met de originele house uit Chicago is de term ‘tropical house’ aan populariteit aan het winnen. Zo genoemd omwille van zijn toegankelijke gitaar-, piano- of saxofoonrifjes die aan de zomer doen denken. Voor de slechte verstaander, onderstaand nummer dekt de lading volledig.

Het einde van edm is niet het einde van zijn ambassadeurs

Niet enkel de fans van muzikale hypes evolueren mee met de trend maar ook de artiesten zelf. Artiesten als David Guetta, Calvin Harris, Tiësto en Armin van Buuren waren al wereldsterren vóór de opkomst van edm. Ze surfen dus al jaren op het commercieel succes van dansmuziek en passen hun producties en dj-sets aan aan de muziek die op dat moment populair is.

Neem bijvoorbeeld het hoofdpodium van Tomorrowland, dat we nu even als maatstaf nemen van de populairste dansmuziek. In de eerste edities werd daar vooral trance gespeeld (met namen als Armin van Buuren en Ferry Corsten) maar de jaren die daarop volgden was er ook ruimte voor electro (2manydjs, Dada Life) en zelfs dubstep (Skrillex). Sinds de opkomst van Swedish House Mafia wordt er op de Main Stage van Tomorrowland bijna uitsluitend edm gedraaid door artiesten zoals Hardwell en onze eigen Dimitri Vegas & Like Mike.

David Guetta? Die stond elk jaar op de Main Stage van Tomorrowland, meestal zelfs als hoofdact. Om maar eens te bewijzen hoe meesterlijk de fransman zich jaren lang aan de top van de dansmuziek heeft kunnen bewegen, door verschillende hypes heen. De kans dat Guetta nog jarenlang zal headlinen op Tomorrowland is dan ook zeer groot, welke nieuwe hype er ook zal ontstaan. Zijn nieuwe hit voor het Europees voetbalkampioenschap in Frankrijk met het ‘tropical house’-karakter zegt genoeg. Guetta is zichzelf ópnieuw aan het heruitvinden om aan de top te blijven.

Elke populaire stroming brengt natuurlijk ook nieuwe artiesten met zich mee, meestal ook vanuit het niets. Of die nieuwe artiesten populair kunnen blijven, hangt volledig van hun flexibiliteit af. Tijdens de electrohype van een kleine tien jaar geleden had je het Franse duo Les Petits Pilous dat opeens hoge toppen scheerde in de dancewereld en zelfs een plekje wist te veroveren op het hoofdpodium van Tomorrowland. Het duo is met de val van electro in de anonimiteit verdwenen, omdat het trouw bleef aan zijn genre.

De belangrijkste nieuwe artiesten die mee met edm - of mee met Tomorrowland - als een duvel uit een doosje tevoorschijn kwamen is het Belgische duo Dimitri Vegas & Like Mike en Nederlandse jongeling Martin Garrix. Ook zij nemen meer en meer afstand van het genre. Martin Garrix kiest tegenwoordig voor future bass en probeert daar het nieuwe publiek van de alternatieve jongere mee aan te spreken. Ook Afrojack keert terug naar de undergroundscene door middel van techno, Armin van Buuren haalt zijn trance-roots van onder het stof en Dimitri Vegas & Like Mike pakken uit met een vinyl-only set. Een stijl die doorgaans niet geassocieerd wordt met de generische manier van draaien in de edm-wereld. Bovendien is het Belgische duo hun grootste hit van het laatste jaar - je raadt het al - tropical house.

De onvoorwaardelijke edm-rant

Dat edm de afgelopen jaren immens populair was, hoeft niet gezegd. Dat bewezen de wereldwijd verspreide massafestivals door telkens opnieuw uit te verkopen. Toch bestaat er een soort van onvoorwaardelijke afkeer voor het genre bij alternatieve muziekliefhebbers en in de undergroundscene. Het afbreken van bepaalde muziekgenres is in onze ogen sowieso al van de pot gerukt, en in het geval van edm onterecht en in sommige gevallen zelfs hypocriet.

Neem nu de Amerikaanse deejay en producer Seth Troxler. De house- en technoster neemt zelden een blad voor de mond en de hele edm-cultuur is daar meestal het slachtoffer van. Troxler verwijt edm-artiesten ervan dat ze tonnen geld verdienen met generische muziek die gebaseerd is op een vast recept. Alsof Troxler zijn muziek geen vaste formule hanteert die leeft binnen de alsmaar populairder wordende house- en technoscene. De laatste jaren al eens een nieuwe plaat van Troxler of pakweg een Adam Beyer of Nina Kraviz opgelegd? Generisch en minstens even inspiratieloos als de gemiddelde edm-plaat.

Nog Troxler­-kritiek aan het adres van edm is de hele ‘fabriek’ of marketing errond. Neem bijvoorbeeld de 2Empress-affaire in eigen land, het Antwerpse dj-duo werd eerder dit jaar op slag bekend door hun passage op het VIER­-programma The Sky Is The Limit. De reacties vanuit de alternatieve muziekwereld waren vernietigend. Men wil blijkbaar niet snappen dat alle muziek die verkocht wordt ‘commercieel’ is en dat zo goed als elke artiest aan marketing doet. Het niveau waarop, dat vul je als artiest of manager zelf in.

Hieronder zie je een filmpje waarin Seth Troxler de spot drijft met edm, marketing voor zichzelf dus. Op de Main Stage van Tomorrowland dan nog, het festival dat de man al zoveel kansen gaf op zijn technostage. En Troxlers onvoorwaardelijke edm-rant gaat nog verder. In een emotionele boodschap aan Thump vermelde hij al eerder dat “doing lines of coke off another girls naked vagina” in een undergroundclub als het Berlijnse Berghain voor “freedom” staat. Op een populair edm-festival zou dat voor “excess and trash” staan. Troxler zegt hier bijna letterlijk dat zijn eigen subgenre om geen enkele reden dan ook beter is dan een ander subgenre.

Als 2Empress zich op Laundry Day door een helikopter laat vervoeren, is dat extravagant. Als Trent Reznor van Nine Inch Nails voor duizenden dollars materiaal vernietigt op een podium, is dat rock ‘n’ roll. Als Dimitri Vegas & Like Mike zich slecht gedragen achter de dj-booth is dat schandalig. Als technoproducer Ricardo Villalobos de eikel uithangt in de backstage is dat rock ‘n’ roll. Als je drugs doet van een andermans naakt lichaam op een edm-festival is dat choquerend. Als je hetzelfde doet in een technoclub is dat rock ‘n’ roll.

We kunnen zo nog wel even doorgaan.

Staat de edm-bubble op springen?

Als je ‘edm’ als muziekgenre bekijkt (‘big room’) is het antwoord op die vraag wellicht ja. De muziek die de afgelopen jaren gespeeld werd door de grote dj-supersterren van deze wereld lijkt door alle voorgaande signalen toch zijn beste tijd gehad te hebben. Maar er is duidelijk al opvolging in aantocht. Opvolging in de vorm van deep- en tropical house met nieuwe artiesten zoals Kygo en Robin Schulz en gevestigde waarden die zichzelf heruitvinden zoals David Guetta en Dimitri Vegas & Like Mike.

Populaire dansmuziek is continu in beweging, ook qua terminologie ontstaat er wel eens een betekenisverschuiving. Zo zou de term ‘edm’ nog wel een toekomst kunnen hebben, hetzij in een andere betekenis. Edm als synoniem voor populaire dansmuziek, edm als synoniem voor dance, edm als synoniem voor RGR FM Top 40, edm als synoniem voor Tomorrowland Main Stage muziek.

Edm als tendens, en niet als genre.

Coverfoto © Central Coast Vietnam

 

Gerelateerd