Waarom het sluiten van Kompass geen oplossing is

Waarom het sluiten van Kompass geen oplossing is

Het ziet er niet goed uit voor de Gentse club Kompass die eind vorig jaar nog de Red Bull Elektropedia Award voor 'Best Club' won. Een sluiting door de bestuurlijke overheden hangt boven hun hoofd.

Voor de mensen die nog niet mee zijn in het verhaal, schetsen we kort de gebeurtenissen van afgelopen weken. 

Op 27 januari was de 31-jarige Matthias Hofman aan zijn tweede werkdag bezig in Kompass wanneer hij in de vroege ochtend plots onwel werd. Hij zakte op de EHBO-post plots in elkaar en werd afgevoerd naar UZ Gent. Kort nadien overleed de man.

Op 18 februari komt het parket van Oost-Vlaanderen met een persbericht naar buiten dat de jongeman aan een "zeer hoge dosis MDMA" overleed. Opmerkelijk is dat er slechts een uitwendige lijkschouwing gebeurde en urine- en bloedstalen werden afgenomen. Nochtans deelt het parket in dezelfde verklaring mee dat ze weet heeft van een vooraf bestaande gevoeligheid en een medische voorgeschiedenis van de jongeman. Toch wordt er geen inwendige lijkschouwing uitgevoerd.

De familie is echter niet overtuigd dat het drugsgebruik aan de basis lag van het overlijden. Als kind had Matthias leukemie overwonnen en uit onderzoek blijkt dat één op vier ex-leukemiepatiënten hartfalen krijgt. Ze zijn volgens HLN bijzonder teleurgesteld in de gang van zaken, omdat ze geen uitsluitsel hebben over de ware doodsoorzaak.

Het duurt niet lang of er komt reactie uit de politieke hoek. Een dag later, op 19 februari, bericht VRT NWS dat de Gentse burgemeester Mathias De Clercq een procedure heeft opgestart om de club tijdelijk te sluiten. De organisatie heeft 10 dagen de tijd om verweer aan te tekenen. Ondertussen is de club volop bezig aan het overleggen met alle bevoegde instanties om een sluiting te voorkomen.

Internationaal fenomeen

Het verhaal klinkt bekend in de oren. In 2016 onderging de Londense club Fabric een gelijkaardig lot: twee bezoekers overleden op korte tijd aan een "drugsgerelateerde dood." Ook daar grepen de overheden in en werd de club zelfs permanent gesloten omdat er een "wijdverspreide drugscultuur" zou heersen. Pas na vijf maanden, begin 2017, kon de club onder zeer strikte voorwaarden terug de deuren openen.

Of laten we het hebben over Decadance. De zaak werd in 2017 voor 10 weken gesloten door de toenmalige Gentse burgemeester Daniël Termont op basis van de drugswetgeving. Ook hier zou een "cultuur van drugsgebruik" heersen. Na verschillende ingewikkelde juridische procedures, hadden de uitbaters het gevoel dat het verhaal na 22 jaar op zijn einde liep. De zaak sloot eind vorig jaar definitief de deuren, vrijwillig weliswaar.


Fabric in Londen.

Nachtleven = problemen

Het is duidelijk dat er vanuit lokale overheden weinig sympathie is naar clubeigenaars toe, of ondernemers in het nachtleven tout court. Het nachtleven kost in hun ogen hopen geld: het drug- en drankgebruik floreert in de nachtelijke uren, er is overlast, een verhoging in diefstallen, aanrandingen,... en politie voorzien op die momenten kost hen veel meer. Nacht- en weekendprestaties zijn nu eenmaal dure aangelegenheden die ze graag zoveel mogelijk beperken. De lokale politie wordt immers nog steeds voor een groot deel gefinancieerd door de stadskas.

Vanuit de politiek maken ze dan ook graag gretig gebruik om dergelijke voorvallen aan te grijpen om de bankschroef aan te draaien op het nachtleven. Als ze tien weken een club kunnen sluiten, hebben ze tien weken minder overlast en kunnen ze in principe besparen. Ze zijn het nachtleven liever kwijt dan rijk, want ze zien enkel maar fenomenen waarop ze weinig vat hebben en die in hun ogen het imago van hun stad schaden.

Politieke moed

Nochtans zijn de fenomenen van overlast en druggebruik in het nachtleven niets nieuw. Al meer dan dertig jaar gaat het nachtleven en drugs hand in hand. De politiek heeft met andere woorden al meer dan genoeg tijd gehad om zich aan te passen aan de fenomenen. Maar er werd jaren geleden geopteerd voor een "War on Drugs" die na al die jaren nog maar weinig vruchten heeft afgeworpen. Zelfs in de Verenigde Staten zijn ze tot het besef gekomen dat deze oorlog eindeloos en zelfs nutteloos is. 

Het is zelfs zo dat we de laatste jaren geconfronteerd worden met drugs waarvan de hoeveelheid werkzame stoffen verveelvoudigd zijn in vergelijking met pakweg tien jaar geleden. Waar cannabis in de jaren '90 THC-waarden had van amper 5%, zijn hedendaagse waarden van boven 15% en zelfs 20% geen zeldzaamheid meer. Hetzelfde geldt voor de XTC die momenteel in het Gentse de ronde doet en Matthias gebruikt heeft in de nacht van 27 januari. De dosis MDMA die erin aanwezig is, is ongezien. 


MDMA - XTC.

We zien mooie initiatieven vanuit hulporganisaties en vzw's om gebruikers hun drugs te laten testen, zodat ze gesensibiliseerd worden over wat ze precies gebruiken en de effecten ervan. Maar op politiek vlak gebeurt er bitter weinig.

Het is een teken aan de wand dat het politieke parcours op gebied van het drugsbeleid de verkeerde kant opgaat. Is het niet aan de politiek om de burgers te beschermen? Om een antwoord te geven op maatschappelijke fenomenen? We kunnen aanvaarden dat ze soms aan een discours beginnen, die achteraf gezien niet de meest opportune keuze was. Maar het wordt wel tijd dat ze beginnen inzien dat het beleid dat ze nu voeren weinig impact heeft en meer slechte gevolgen heeft dan goede.

Er is gewoon eindelijk eens politieke moed nodig om het fenomeen van drugs in het nachtleven te onderkennen en gepaste antwoorden te voorzien in de vorm van wetgeving, ondersteunende diensten en beleid.

Het potentieel van de nachteconomie

Het nachtleven heeft nochtans, naast drugs, veel te bieden. Een tweetal jaar terug schreef Peter Decuypere, oprichter van I Love Techno, een opiniestuk voor De Morgen, waarin hij het potentieel van het nachtleven blootlegt. Het is als het ware een deel van de economie die amper ontgonnen wordt: mobiliteit, café's, clubs, restaurants,... De reden waarom dit deel van de economie niet gestimuleerd wordt, is net wegens het negatieve imago dat het nachtleven met zich meebrengt.

In Londen, één van Europa's drukste steden 's nachts, beginnen overheden het potentieel te beseffen. Ze stelden in 2016, mede door de gebeurtenissen in Fabric, een "Night Czar" of 'nachtburgemeester' aan die als liason fungeert tussen de ondernemers van het nachtleven en de lokale overheden om zo enerzijds het negatieve imago van het nachtleven op te poetsen en ondernemers te ondersteunen en anderzijds de negatieve effecten voor de overheden zoveel mogelijk te beperken. 

Ondertussen lijkt het erop dat deze uitgereikte hand door de overheden zijn vruchten afwerpt. Er werd een "Women's Night Safety Charter" ondertekend door de belangrijkste organisaties in het Londense nachtleven om de veiligheid van vrouwen 's nachts te garanderen en "The Mayor's 24-hour programme" waarbij er gezorgd wordt dat er 24/24u op één of andere manier mobiliteit beschikbaar is om zo het nachtleven te stimuleren. Sinds de aanstelling kregen clubeigenaars ook meer middelen en werden regels aangepast zodat ze zelf bezoekers kunnen onderwerpen aan fouilles en controles om zo vat te krijgen op druggebruik in hun zaak.

Wat nu?

Kompass mag dan nog effectief gesloten worden, het is slechts een slag in het water. We hopen oprecht dat Kompass tot een oplossing kan komen met de bevoegde instanties om een sluiting te voorkomen. Maar laten we vooral hopen dat het een duurzame oplossing is en de geesten gerijpt worden voor een betere en doorgedreven samenwerking.

Moest het nationale drugsbeleid bijgestuurd worden en ondernemers in het nachtleven de nodige ondersteuning krijgen van de (lokale) overheden, dan zouden beide partijen veel te winnen hebben, zowel financieel als op het gebied van imago. 

Noch een club, noch een stad wil geassocieerd worden met "een drugsdode". Ze zitten in hetzelfde schuitje. En om vooruit te geraken zal er synchroon en in hetzelfde tempo geroeid moeten worden... Het zal niet gebeuren van vandaag op morgen, want zolang er één van de partijen niet mee wilt roeien, zal het alle richtingen uitgaan, behalve die ene goeie richting: een veilige context voor iedere deelnemer van het nachtleven.

Noot: Er loopt momenteel een petitie tegen de mogelijkse sluiting van Kompass. Wil je de club het hart onder de riem steken, kan je deze ondertekenen met je naam en e-mailadres.